Mannenhuid

In Mannenhuid leggen Hubert en Zanzim op een knappe manier niet alleen de maatschappelijke hypocrisie bloot maar ook een doorgedreven moralisme. Hun typerende verhaal- en tekenstijl is daarbij de kers op de taart.
5 maart 2025
Af en toe valt eens te lezen hoe iemand zich online als het andere geslacht voordoet en in de vroegere jaren 2000 besloot journaliste Norah Vincent (1968-2002) zelfs om 18 maanden lang als een man te leven in een poging te begrijpen hoe het voelt om deel uit te maken van het andere geslacht. Ze schreef die ervaringen neer in het in 2006 gepubliceerde Self-made man waarbij ze een opvallend genuanceerd beeld bracht van mannen en hun wereld en concludeerde hoe elk geslacht te kampen heeft met uitdagingen en moeilijkheden, en daarbij het unieke beeld van privilege ondergroef.

In de strip Mannenhuid wensen Hubert en Zanzim verre van zover te gaan maar toch kaarten ze ook bepaalde maatschappelijke verwachtingen aan die ze bekritiseren vanuit het perspectief van hun vrouwelijk hoofdpersonage, die letterlijk in een mannenhuid kruipt. Het werk verscheen in het Frans in 2020 en was de zesde samenwerking tussen Hubert en Zanzim. Terwijl Hubert doorheen de voorbije twee decennia met verschillende andere artiesten samenwerkte, lijkt Zanzim zijn stripwerk grotendeels verbonden te hebben aan Hubert (als scenarist en/of inkleurder). Beide debuteerden overigens omstreeks de eeuwwisseling en werkten in 2002 al een eerste maal samen voor het tweedelige Les Yeux Verts. Doorheen hun oeuvre lijken ze steevast (lichte) maatschappijkritiek te geven met verhalen waarin kleine fantasie-elementen verweven zijn.

Mannenhuid speelt zich af in een niet nader genoemd Renaissancistisch Italiaans stadje waar de achttienjarige Bianca zich voorbereidt op een gearrangeerd huwelijk met de iets oudere Giovanni. Conform de gebruiken van de tijd kennen de toekomstige echtgenoten elkaar niet, wat Bianca tegen de borst stuit. Haar moeder is blind voor haar verzuchtingen, in tegenstelling tot haar tante die haar tijdelijk bij haar thuis laat logeren. Daar toont ze Bianca het familiegeheim: een mannenhuid die alle vrouwen in de familie ooit aangetrokken hebben om zich tijdelijk als man in de samenleving te kunnen bewegen. Voor Bianca vormt het de uitgekozen gelegenheid om haar verloofde te leren kennen vooraleer met hem in het huwelijk te treden.

Aanvankelijk valt die kennismaking echter tegen, Giovanni is een snoeshaan en opschepper die zich laatdunkend uitlaat over Bianca. Haar tante raadt haar echter aan hem een tweede kans te geven door er op te wijzen dat mannen net zozeer een rol spelen als vrouwen. Tussen Bianca`s mannelijk alter ego Lorenzo en Giovanni ontstaat dan ook al snel een vertrouwensband die Bianca niet alleen een beter beeld geeft van wat achter de vaak gesloten deuren van kroegen plaatsvindt maar ook doet beseffen dat Giovanni zijn eigen geheimen en meer aandacht heeft voor Lorenzo dan Bianca zelf. In de daaropvolgende hoofdstukken wordt hun relatie verder uitgediept, met Bianca in beide rollen terwijl ook de maatschappij waarin ze leven onder de aandacht wordt gebracht.

De drijvende kracht en antagonist hierbij is Angelo, Bianca`s broer die als priester gewijd is en aan de theologische faculteit studeerde. Als religieuze scherpslijper ontwikkelt hij zich tot een rigide moralist die in de eerste plaats vrouwen als zondige verleiders veroordeelt maar net zo min een goed woord over heeft voor wie dan ook potentieel aan de zonden van het vlees zou bezwijken. Zijn donderpreken en charisma leiden ertoe dat hij steeds meer grip op de stad krijgt en langzaam maar zeker elke uitspatting verbiedt. De gevolgen voor Bianca/Lorenzo en Giovanni lijken niet te overzien, in het bijzonder omdat ze Angelo waar mogelijk tegenwerken, maar het is ook de vraag hoever Angelo het zelf kan drijven zonder machtige (mannelijke) vijanden te maken.

Mannenhuid neemt de tijd om zijn verhaal te vertellen en de verschillende personages uit te diepen. Hoewel Bianca als zichzelf en als Lorenzo centraal staat, krijgt de lezer ook de kans de andere personages te leren kennen. Bovendien waakt Hubert ervoor om hen karikaturaal of eenzijdig voor te stellen. Niet alleen Giovanni, die zich zeker in het begin hypocriet gedraagt, krijgt de nodige nuancering maar ook de moeder en vriendinnen van Bianca, die zich veel meer plooien naar de maatschappelijke normen en verwachtingen. De enige die er bekaaid van afkomt, is Angelo. Al kan opgemerkt worden dat hij zich wel consequent gedraagt conform zijn overtuigingen, zelfs als hij daardoor meer vijanden dan vrienden maakt en zichzelf buiten spel dreigt te zetten.

Hubert en Zanzim zijn treffend op elkaar ingespeeld en weten het beste uit elkaar te halen ten voordele van het verhaal. Of het nu om het verhaal zelf gaat, de inkleuring (beide Hubert) of de fraaie tekeningen en bladspiegels (Zanzim), steevast draagt het bij tot het geheel met een speelse maar ook tijdloze invulling, die zich net zozeer leent voor dit verhaal dat zich in de Renaissance afspeelt, als voor de andere tijdsperiodes die beiden in hun ander werk aanboren.

Tot op heden is weinig tot geen van dit werk in Nederlandse vertaling verschenen en dat is jammer want Mannenhuid is meer dan voldoende bewijs dat het verdient om ook ontsloten te worden. Enola.be

Een beeldschoon stripboek. Over dat beeldschoon kom ik later op terug. ik ga hier de inhoud niet beschreven dat deden mijn voorgangers uitmuntend. Ik beschrijf wat het boek mij met deed. Het boek heeft een eenvoudige maar toch fraaie tekeningen die past bij het geweldige verhaal. Hoe kom je erop, ik zou weleens een vrouwenhuid willen om zo de wereld van de andere kant te ontdekken. Het boek is origineel, verrassend, meelevend, humorvol en leerzaam. Ik sloeg het met een hele dikke glimlach dicht. Het staat dik in mijn top 10 lijstje voor 2024. Wellicht alleen overtroffen door een stripboekje zonder tekst over een oude visser.

Aan het einde van de 15de eeuw was het welvarende Florence in de ban van de hel en verdoemenis predikende monnik Girolamo Savonarola. Tijdens de carnavalsviering van 1497 gingen tal van boeken en kunstwerken, waaronder mogelijk veel werken van Sandro Botticelli, op de brandstapel. Het is de geschiedenisboeken ingegaan als het Vreugdevuur der ijdelheden.

Die gebeurtenissen vormen de inspiratiebron voor het album Mannenhuid van de Franse tekenaar Zanzim (pseudoniem van Frédéric Leutelier) en de in 2020 overleden scenarist Hubert Boulard (Hubert). Hij schreef tal van originele scenario’s, waaronder het onvolprezen drieluik Beeldschoon. Net als in Beeldschoon, een sprookje over de gevolgen wanneer iemand plots onweerstaanbaar aantrekkelijk wordt, draait ook Mannenhuid om uiterlijk en om de mens die onder dat uiterlijk zit. Kortom: om identiteit.

In het libertijnse Florence van de renaissance wordt de jonge Bianca uitgehuwelijkt aan Giovanni, een man die ze nooit eerder heeft gezien. Van haar peettante krijgt Bianca een mannenhuid te leen. Wanneer ze die aantrekt, kan ze als jongen door het leven en incognito rondlopen in de mannenwereld die voor dames van haar statuur normaal gesproken taboe is. Verkleed als Lorenzo kan Bianca zo haar verloofde leren kennen in zijn natuurlijke omgeving. Maar dan blijkt dat Giovanni eigenlijk van de herenliefde is en smoorverliefd wordt op Lorenzo.

Hubert heeft van Mannenhuid meer gemaakt dan een schalks liefdesverhaal, waarin Bianca de seks ontdekt terwijl ze als man de liefde bedrijft met Giovanni. Het verhaal is tevens een zedenschets waarin de hoofdpersonen worstelen met wie ze willen zijn in een omgeving waarin dat niet zomaar kan.
De broer van Bianca is een invloedrijk priester die – net als Girolamo Savonarola in het echt – alles wat het leven leuk maakt wil verbieden. Vrouwen moeten gesluierd over straat, voor sodomieten dreigt de brandstapel net als alle renaissance-kunstwerken die niet langer alleen bijbelse taferelen uitbeelden. Maar Bianca is niet het type dat zich daar braaf aan onderwerpt.

Behalve een scabreus sprookje is Mannenhuid zo ook een aanklacht tegen intolerantie en een pleidooi voor vrije seksuele en relationele moraal. Hubert heeft de boodschap gelukkig nergens topzwaar gemaakt, waardoor Mannenhuid vooral leest als een vrolijk volksverhaal. In Frankrijk was het album, dat oorspronkelijk in 2020 verscheen, een commercieel succes en won het de Prix Wolinski. Een toneelbewerking volgde en inmiddels zijn er ook serieuze plannen voor een verfilming.

Die bewerkingen zullen hoe dan ook niet dezelfde sfeer ademen als het beeldverhaal. Want Zanzim heeft ervoor gekozen dit seksuele sprookje te tekenen alsof hij een laat-middeleeuws getijdenboek moest verluchtigen met miniaturen, waarbij de personages geregeld in één en dezelfde illustratie meermaals worden afgebeeld om zo verschillende stadia van een gebeurtenis uit te beelden. Zanzim past die techniek gedoseerd toe, afgewisseld met reguliere strippagina’s, waarin de verschillende stadia van een handeling in afzonderlijke plaatjes worden weergegeven. Die combinatie van technieken geeft Mannenhuid vaart en tilt het ver uit boven de middelmaat. Mannenhuid is een prikkelend album geworden dat je opvrolijkt op sombere winteravonden. Hans van Soest ( 9de kunst )

In de Middeleeuwen wordt jongedame Bianca uitgehuwelijkt aan Giovanni, een man die ze niet kent. Haar tante vertrouwt haar een geheim toe: de vrouwen van de familie hebben een mannenhuid in bezit. Een vrouw die hem aantrekt kan zich voordoen als man zonder ontdekt te worden. Bianca gebruikt de huid, die Lorenzo wordt genoemd, om haar verloofde te leren kennen. Hierdoor komt ze ook bepaalde zaken van Giovanni te weten die het huwelijk complex kunnen gaan maken.

Intussen weet Bianca’s broer, de monnik Angelo, het stadsbestuur naar zijn hand te zetten. Met als gevolg dat er veel vrijheden van de bevolking worden afgepakt. Met name het vrouwelijke deel is daar de dupe van. En dat is tegen het zere been van Bianca – en dat van haar toekomstige echtgenoot!

Dit verhaal is een wilde rit, waarbij thema’s als feminisme, seksualiteit en onderdrukking en ook normen en waarden de revue passeren. Onderwerpen die vandaag de dag nog steeds actueel zijn. De tekeningen zijn verfijnd en komisch en voorzien van een stemmig kleurenpalet. Achtergronden zijn louter functioneel aanwezig. Prachtig gelaagd sprookje, dat mijn top-5 van dit jaar heeft gehaald!