Het imperium van Monsieur Joseph

ER WAS EENS (Vallée/Nury) 2009-2016

Dubbelspel

Joseph Joanovici en Eva Schwartz leren elkaar kennen in 1905 in Roemenië. Van een gelukkige jeugd is helemaal geen sprake. In 1925 vindt Joseph werk bij een oom van Eva, een ijzermarchand in Frankrijk. Samen met zijn broer Mordhar, zeg maar Marcel (een Franse naam klinkt beter, weet je wel), klimmen ze pijlsnel op de sociale ladder. Joseph wordt hoofdaandeelhouder van de firma Joanovici Frères en oom Krugh verdwijnt uit beeld. Ook Lucy Schmidt (bijnaam Lucie Fer) komt er werken en zij blijkt een blijvertje.

Maar de Tweede Wereldoorlog dwarsboomt zijn immens succes. Wat nu, want Parijs in 1940 is niet de ideale plek voor joden? Joseph - die niet kan lezen - probeert zowel de Duitse bezetter als het Franse verzet de vriend te houden. Onze ijzerhandelaar blijkt een heel schrander man, maar zijn eigenbelang komt altijd op de eerste plaats. Dat zal zelfs Lucie ondervinden.

Joseph wordt schatrijk, maar moet vreselijke compromissen sluiten. Een universum waar geld koning is, maar ten koste van het ergste verraad. Ook bij zijn vrouw is de liefde ver te zoeken. Scenarist Fabien Nury (W.E.S.T., Katanga, Moord op de Tsaar) brengt deze kroniek ongemeen boeiend: is hij nu een collaborateurnof een verzetsstrijder? Tekenaar Sylvain Vallée (Spoorloos, Katanga, Antananarivo) laat Joseph wegglijden van zijn gezin. Hoe is het in godsnaam mogelijk dat wij sympathie voelen voor deze vreselijke misdadiger? Petje af voor de auteurs!

Joseph zorgt voor een ariërverklaring en van een kaart van de Gestapo is hij ook niet vies. Maar mevrouw Scaffa - haar zoon Robert werd onterecht vermoord door het verzet - en rechter Jacques Legentil maken het Joseph jarenlang moeilijk. De handen van Joseph worden vuiler en vuiler. De naderende bevrijding maakt hem zenuwachtig. De lidkaart van de Geheime Staatspolizei wordt gevonden. "Ik moest het vertrouwen van de Duitsers toch winnen, hoe kon ik anders dubbelspel spelen?" Met zijn certificaat van groot verzetsstrijder hoopt hij weg te komen maar rechter Legentil is hem nog altijd niet vergeten. Die meent een goede reden te hebben. Het slot komt aan als een mokerslag. Dat is volledig de verdienste van de auteurs die een ware topreeks afleverden. En 'Lucie Fer', die vergeten we nooit meer! Hoe verliefd kan iemand zijn? Hoog tijd om nog eens te genieten van de film: 'L'Etrange Monsieur Joseph (2001) met Roger Hanin.