Jim Cutlass Integraal

Jim Cutlass is een avontuurlijke westernstrip van 7 delen die al lang niet meer verkrijgbaar waren en nu gebundeld zijn in een erg dik boek. De westernheld Jim Cutlass werd bedacht door Jean-Mchel Charlier en Jean Giraud in 1976. Dit duo is vooral bekend van de reeks Blueberry die dan zeer populair is. Om uiteenlopende redenen hadden de auteurs echter weinig zin om de reeks voort te zetten. Giraud wilde zich richten op zijn eigen uitgeverij die het tijdschrift Metal Hurlant uitgaf en de strips die hij hierin publiceerde als Moebius. Charlier had intussen onenigheid met zijn uitgever (Dargaud) over de rechten van de reeksen die hij schreef en legde ze stil. Wellicht om te laten zien dat het menens was maakten Charlier en Giraud een kort westernverhaal met de nieuwe held Jim Cutlass in de hoofdrol in het tijdschrift Pilote dat werd uitgegeven door Dargaud. In 1979 breidden ze dit verhaal uit tot albumlengte. Missisippi River werd in 1979 gepubliceerd in Metal Hurlant en datzelfde jaar in boekvorm uitgegeven door Moebius' uitgeverij Les Humanoides Associés. In 1980 kwam er een Nederlandse vertaling uit. Lange tijd leek het er op dat het bij dit ene avontuur zou blijven. Charlier nam zijn series mee naar een andere uitgeverij, er kwamen weer nieuwe delen van Blueberry en Giraud had steeds meer succes met zijn 'Moebius-strips', vooral met John Difool. Dus de tijd ontbrak om Jim Cutlass voort te zetten.


Mississippi River speelt zich af in het zuiden van de Verenigde Staten kort na de Burgeroorlog, een periode die wel wordt aangeduid als de Reconstruction. Jim Cutlass, een officier in het leger van de Noordelijken, heeft te horen gekregen dat hij de katoenplantage van een oom heeft geërfd, een erfenis die hij moet delen met zijn nicht Carolyn. Aan de ene kant valt hij op haar, aan de andere kant kan hij absoluut niet met haar omgaan. Er zijn in dit eerste verhaal overeenkomsten te zien tussen Jim Cutlass en Blueberry. Beiden dienen in het Noordelijke leger en ze hebben een vergelijkbaar karakter. Cutlass is net als Blueberry anti-auritair, houdt van gokken, gaat snel op de vuist en kan moeilijk met vrouwen omgaan. Ook het scenario heeft met een aantal schurken en complotten veel weg van een Blueberry-verhaal. In dit geval worden Cutlass en Carolyn op allerlei manieren dwarsgezeten door mannen die niets moeten hebben van noordelijken en zwarten die niet langer slaaf zijn. Dezelfde mannen zijn lid van de in die tijd opkomende Ku Klux Klan die de zwarte bevolking angst aanjaagt en er niet voor terugschrikt om te moorden. Wat de bestrijding van de Klan bemoeilijkt is dat de leden hoge posities en veel invloed hebben. Een groot verschil tussen de twee reeksen is het decor. Er zijn geen woestijnen, canyons en rollend tumbleweed, maar de zompige moerassen van Louisiana zijn bij Jim Cutlass nooit ver weg. Voor zijn dood in 1989 had Charlier al een deel af van het scenario voor deel 2 van Jim Cutlass. Giraud pakte dat op en maakte het af. Voor het tekenwerk benaderde hij Christian Rossi die met De huifkar van Thespis al had laten zien dat het westerngenre hem wel lag. In het eerste verhaal dat hij tekende De man van New Orleans ligt Rossi's tekenstijl nog dicht tegen die van Giraud aan. Na dit tweede deel van de reeks verandert ook de toon. Van een klassieke western ontwikkelt ze zich tot een western met bovennatuurlijke elementen, wat in die tijd nog iets nieuws is. Nog sterker is dat het geval als Rossi zich losmaakt van Giraud als tekenaar en ook aan het tekenwerk een eigen draai gaat geven. De sfeer wordt duister en dreigend. Cutlass is steeds minder een held en steeds meer een antiheld die niet alleen te maken krijgt met de Ku Klux Klan en kwaadaardige vrouwen maar ook met een voodoopriester die Carolyn in handen heeft en streeft naar een eigen zwarte staat. Cutlass komt terecht in een droomwereld waarin hij het niet alleen tegen de priester, maar ook tegen een witte alligator en een leger zombies op moet nemen. Niet alleen de sfeer verandert, maar ook het tempo van de volgende verhalen, dat ligt hoog. Terwijl de intrige steeds ingewikkelder wordt volgen de gevechten elkaar op. Er valt nauwelijks nog een touw aan vast te knopen, ook niet als aan het eind nogal haastig de losse eindjes aan elkaar worden geknoopt maar dat geeft niet. Jim Cutlass is gewoon een goed gemaakte avonturenstrip om met plezier te lezen. Verwacht er niet meer van maar zeker ook niet minder. Met dit dikke boek heb je iets bijzonders in handen: het resultaat van de samenwerking tussen drie groten van het Europese stripverhaal. copyright johpols.blogspot.com

Twee kilo schoon aan de haak: zo zwaar is de bundeling van alle zeven Jim Cutlass-albums. Dat maakt het lezen van dit boek niet makkelijk, maar het trainen van de spieren loont. De albums van deze alleen nog tweedehands te verkrijgen avonturenserie vormen samen één doorlopend verhaal. En ze in één ruk achter elkaar uitlezen, is zeker geen straf.

Jim Cutlass was oorspronkelijk een 17 pagina’s tellend verhaal dat Jean Giraud en Jean-Michel Charlier in 1976 maakten voor een western-special van het tijdschrift Pilote. De twee auteurs hadden ruzie met uitgeverij Dargaud over de opbrengsten van hun succesreeks Blueberry en ze hadden even geen zin om nog een nieuw verhaal met hun beroemde held te maken. Daar kwam bij dat Giraud sowieso een pauze wilde om zijn artistieke kant onder het pseudoniem Moebius verder te ontwikkelen. Dat de twee überhaupt nog een kort verhaal hebben gemaakt voor Pilote, was alleen om de deur naar Dargaud (ook de uitgever van Pilote) niet definitief dicht te smijten.

Jim CutlassDe ruzie zou evenwel nooit worden bijgelegd en de twee zouden latere Blueberry-albums niet meer door Dargaud laten uitgeven. Een laatste signaal dat ze die uitgever gaven dat het hen echt menens was, kwam in 1979. Giraud en Charlier besloten om het korte Jim Cutlass-verhaal uit te breiden tot een volwaardig album en dat te laten uitbrengen door de mede door Giraud zelf opgerichte uitgeverij Les Humanoïdes Associés.

Wie dat eerste album herleest, valt meteen op dat Giraud en Charlier eigenlijk een klassiek Blueberry-verhaal hebben gemaakt, maar dan in een ander jasje. Cutlass is net als Mike Blueberry uit de beroemde reeks een ‘blauwjas’, een militair van de noordelijke troepen tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. En Cutlass heeft hetzelfde karakter: anti-autoritair, dol op gokken, goed in vuistgevechten en makkelijk in de omgang met mooie vrouwen. Alleen heeft Cutlass rode krullen en is de traditionele western-omgeving verplaatst naar de Mississippi en New Orleans met het moeraslandschap daaromheen. En net als Blueberry wordt ook Cutlass meegesleurd in een complot van een aantal slechteriken.

Jim CutlassIn het eerste deel reist Cutlass naar New Orleans omdat hij de plantage van een overleden oom geërfd heeft. Eenmaal aangekomen, komt hij er achter dat hij de erfenis moet delen met zijn bloedmooie nicht Carolyn. De twee kunnen niet echt goed met elkaar overweg. Wel is er de nodige sensuele aantrekkingskracht. Hun relatie heeft Charlier losjes gebaseerd op de personages Rhett Butler en Scarlett O’Hara uit de beroemde film Gone with the Wind.

Het Cutlass-project lag na dat eerste album jaren stil. De twee auteurs hadden immers de Blueberry-serie inmiddels weer opgepakt voor andere uitgevers. Charlier had al 36 pagina’s scenario af voor een nieuw Cutlass-album toen hij stierf in 1989, waarna Giraud besloot het verhaal zelf af te maken. Als tekenaar trok hij Christian Rossi aan, een oud-leerling van Jijé die toen al ervaring had opgedaan met zijn eigen western-reeks De huifkar van Thespis. Rossi wist de Giraud-Moebius-stijl verdomd knap te benaderen zonder een platte imitator te worden. In 1991 verschijnt hun eerste gezamenlijke album.

Jim CutlassHet zijn de door Giraud geschreven delen die de serie naar een hoger niveau tillen. Waar het eerste Charlier-verhaal nog een overduidelijk Blueberry-kopie is, daar krijgt Jim Cutlass in de volgende delen een eigen smoel. Meer en meer verandert hij van een stereotype cowboy-held in een soort onhandige schlemiel die wordt bespeeld door alle andere personages in het verhaal waarvan het tempo elk deel verder omhoog gaat. Cutlass moet strijden met de Ku Klux Klan, met een voodoo-tovenaar, met wraakzuchtige vrouwen. Hij belandt deels in een droomwereld waarin echt en onecht door elkaar heen lopen en hij moet strijden tegen zombies en een voorwereldlijke krokodil. Wie alle delen achter elkaar leest, zal merken dat je steeds sneller door de pagina’s heen gaat. Het is heerlijk vermaak waar je niet te lang bij na hoeft te denken. Alles voor de actie. En dat is verslavend.

Enige minpunt aan de serie is het laatste deel. Giraud en Rossi leken er niet veel zin meer in te hebben. Mogelijk omdat de serie bij lange na nooit het commerciële succes van Blueberry wist te benaderen. Mogelijk omdat het verhaal inmiddels zo doldwaas werd vol zijpaden en personages dat ze niet meer wisten hoe het verder moest. Hoe dan ook: er moest een punt achter worden gezet. Giraud raffelde het scenario af naar een soort van einde waarin ineens allerlei losse eindjes aan elkaar werden geknoopt in lange uitleg-dialogen. Rossi was plots minder stijlvast en koos voor een snellere, schetsmatige stijl.

Maar dat is dan ook het enige kritiekpunt op Jim Cutlass. Want wie gewoon zin heeft in pretentieloos avontuur, niet te veel nadenken en een beetje hocus pocus voor het benodigde horror-element, beleeft heel veel plezier aan deze strip. bron: WWW.9dekunst.nl

Een westen reeks die na verloop van tijd steeds neer begon af te wijken van de traditionele westen door invloeden van bovennatuurlijke elementen zoals voodoo, zombies en hallucinaties. toch is de reeks, nu gebundeld in een integrale met helaas niet een echt dossier, van 6 delen door de het afwijkende scenario van de klassieke westen zeker de moeite waard om te lezen.