Rebis

een wereld waarin alles wat afwijkt met argwaan wordt bekeken, is anders zijn geen zegen. ‘Rebis’ lijkt aanvankelijk een klassiek middeleeuws sprookje, maar onder dat vertrouwde oppervlak vertellen Irène Marchesini en Carlotta Dicataldo een veel persoonlijker verhaal over uitsluiting en de zoektocht naar jezelf.
Door Thijs Franssen

Op de dag dat twee vrouwen op de brandstapel eindigen, wordt Martino geboren. Zijn opvallend witte huid maakt hem vanaf het begin anders. Toch lijkt dat aanvankelijk geen probleem. Zijn moeder en zussen houden van hem. In het nabijgelegen bos ontstaat een bijzondere band met de dieren, met name met drie larven.

Verstoten
Het leven verandert wanneer er binnen het gezin steeds meer misgaat. In de middeleeuwse samenleving waarin voor alles een bovennatuurlijke verklaring wordt gezocht, is Martino al snel de logische schuldige. Zijn vader ziet hem als een vervloeking en besluit hem weg te sturen. Martino kiest voor een andere uitweg en vlucht naar Viviana, een vrouw die zich in het bos heeft teruggetrokken.

Ouder worden
Viviana neemt hem onder haar hoede en leert hem alles over de natuur. De tijd verstrijkt. Twee jaar later ontmoet Martino zijn moeder en zusje opnieuw per toeval in het bos. Het contact wordt in het geheim hervat. Ondertussen verandert Martino langzaam. Hij wordt ouder en zoekt meer contact met de wereld buiten het bos.

Heksen
Wanneer hij op een dag onherkenbaar naar de stad gaat om boodschappen te doen, hoort hij mensen praten over een heks. Thuis vraagt hij Viviana wat daarachter zit. Zij legt hem uit dat mensen vaak worden veroordeeld om wat ze niet begrijpen. Ook zij wordt als heks gezien en juist daarom leeft ze afgezonderd in het bos.

Erbij horen
Martino wil bij haar wereld horen en ondergaat een ritueel. Vanaf dat moment heet hij Rebis en sluit hij zich aan bij de andere ‘heksen’. Maar deze nieuwe identiteit brengt ook gevaren met zich mee.

Creatief duo
Met ‘Rebis’ bundelen de Italiaanse Irène Marchesini en Carlotta Dicataldo hun krachten. Beide makers zijn geboren in 1994 in Italië en opgeleid aan de International School of Comics.

Anders
Onder het sprookjesachtige oppervlak gaat ‘Rebis’ over veel meer. Wat gebeurt er wanneer er voortdurend wordt vertelt dat je er niet mag zijn? Martino wordt vanwege zijn uiterlijk afgewezen, Viviana vanwege haar overtuigingen en uiteindelijk wordt ook zijn identiteit onderdeel van die zoektocht naar acceptatie.

Bijgeloof
De historische wereld waarin het verhaal zich afspeelt, brengt meer dan alleen sfeer. We begeven ons op een plek waar angst en geloof gemakkelijk de plaats van kennis innemen. Wie buiten de norm valt, wordt niet begrepen maar gevreesd. De setting voert je terug naar het verleden, maar de vragen die het oproept zijn dat allerminst.

Interpretatie
Mooi is dat Marchesini niet alles dichttimmert. De ontwikkeling van Martino naar Rebis wordt geleidelijk gebracht. Eerst lijkt de verandering vooral praktisch, maar naarmate het verhaal vordert, ontstaat het gevoel dat Rebis zich steeds meer herkent in de persoon die ze aan het worden is. Het verhaal gaat daardoor niet alleen over acceptatie van de ander, maar ook over acceptatie van jezelf.

Animatie vs strip
Vanaf de eerste pagina voelt ‘Rebis’ alsof je midden in een animatieserie terechtkomt. Dat is niet storend, maar juist een van de sterke punten van het album. De sprookjesachtige vertelling, wisselende gezichtspunten en doordachte opbouw brengen beide media op een mooie manier samen.

Kracht
Het verhaal neemt geen rustige aanloop, maar knalt direct binnen met twee vrouwen op de brandstapel. De nieuwsgierigheid naar waar dit naartoe gaat, blijft lange tijd overeind.

Keerzijde
Naarmate het verhaal vordert, wordt de richting echter minder duidelijk. De ruimte voor interpretatie is interessant, maar zorgt er uiteindelijk ook voor dat de spanning wat wegzakt en het einde wat onverwacht en gehaast aanvoelt.

Tekenwerk
Carlotta Dicataldo vertelt veel met gezichten. Het verdriet van Martino en Viviana, de liefde van zijn moeder en zelfs de onzekerheid rond zijn veranderende identiteit zijn vaak zonder woorden af te lezen. Dat maakt de emoties geloofwaardig zonder dat ze voortdurend uitgesproken hoeven te worden.

Sfeer
Haar tekeningen hebben daarnaast een bijna betoverende kwaliteit. De manga-invloeden zijn zichtbaar, maar vooral de manier waarop ze licht, kleur en ruimte gebruikt geeft het album een eigen karakter. Het bos voelt anders dan het dorp en de donkere passages krijgen door de inkleuring een dreigende sfeer.

Conclusie
‘Rebis’ gebruikt een middeleeuws sprookje om een verhaal te vertellen dat veel dichter bij het heden staat dan je aanvankelijk zou verwachten. Het gaat over de angst voor wat we niet begrijpen, over de behoefte om ergens bij te horen en uiteindelijk vooral over de vrijheid om jezelf te kunnen zijn.

Niet alles wordt even overtuigend afgerond. Vooral het einde voelt wat abrupt en laat misschien iets te veel vragen open. Toch wordt dit ruimschoots gecompenseerd door de mooie tekeningen, de ontroerende momenten en de ruimte die het album laat voor een eigen interpretatie. Want de kern van ‘Rebis’ raakt iets universeels: de behoefte om geaccepteerd te worden zoals je bent. bron: www.striptip.nl

De Italiaanse illustratrice Carlotta Dicataldo werkte na haar opleiding aan de stripopleiding in Reggio Emilia enige tijd voor het Disney-concern. Die invloeden zijn nog duidelijk terug te zien in het album Rebis dat zij maakte met scenarist Irene Marchesini. Zij leerden elkaar kennen op de opleiding.

Rebis speelt zich af in een middeleeuwse omgeving ergens in Europa en begint wanneer twee vrouwen op de brandstapel worden gezet. Een van de twee, Viviana, overleeft het. Hoe dat kan, blijft onbenoemd. Ze leeft verder alleen in een bos ver weg van de mensen. Ze heeft alleen contact met andere gemarginaliseerde vrouwen.

RebisOp een dag komt bij Viviana de jonge Martino aankloppen. Het jongetje is verstoten door zijn ouders omdat hij lijdt aan albinisme. Zijn lichte huidskleur en witte haren brengen ongeluk, aldus de bijgelovige dorpsbewoners. Bij Viviana heeft Martino eindelijk het gevoel dat hij zichzelf kan zijn. Hij gaat voortaan door het leven als meisje en neemt de naam Rebis aan, een naam die door alchemisten ook wel werd gebruikt voor een mythisch wezen dat man en vrouw tegelijk was. Maar waar Rebis vrede heeft gekregen met zichzelf, hebben andere mensen dat niet…

Rebis is een universeel verhaal over genderidentiteit en aanvaarding. Het knappe aan dit album is dat die thematiek heel subtiel verweven is in een middeleeuws decor over bijgeloof en angst voor het onbekende, zonder dat de boodschap de lezer in het gezicht wordt gewreven. Veel blijft onbenoemd en juist dat is de kracht van dit verhaal. Dicataldo en Marchesini laten veel over aan de fantasie van de lezer.

RebisHier en daar is het misschien te subtiel voor sommige lezers. Het verhaal wordt in relatief weinig plaatjes per pagina verteld met heel weinig dialoog, waardoor het een enorme vaart heeft. Hierdoor worden de verschillende personages slechts vluchtig voorgesteld waardoor ze wat schetsmatig blijven. Zo blijft de rol van de vader van Martino/Rebis wel erg clichématig slecht. Er wordt veel gesuggereerd maar weinig uitgelegd, bijvoorbeeld over de vraag of Viviana nou wel of geen bovennatuurlijke krachten heeft.

Maar juist die subtiliteit is ook de kracht van dit verhaal. De lezer moet zelf op zoek naar verklaringen. Dicataldo en Marchesini voorkomen zo dat het album een al te hoog Disney-gehalte krijgt. Een gevaar dat toch al op de loer ligt door Dicataldo’s tekenstijl die weliswaar sfeervol, maar ook zoetig is.

RebisDe auteurs kiezen er bewust voor zaken niet te benoemen of uit te leggen. In plaats daarvan leggen ze de nadruk op een ogenschijnlijk detail dat het hele album terug blijft keren. De jonge Marino verzamelt aan het begin van het verhaal jonge larven. Iets waar de andere kinderen hem om uitlachen. De meeste larven worden door een aantal pestkoppen uit zijn dorp vertrapt. Martino weet er ééntje te redden. Gedurende het verhaal ontpopt die larve zich tot een vliegend hert, de mooiste kever van het bos. En aan het einde van het verhaal laat de inmiddels Rebis geworden hoofdpersoon de kever los om op zoek te gaan naar soortgenoten. Hij doet dat samen met zijn zus die hem altijd heeft geaccepteerd om wie hij is. Zo wordt de thematiek van het verhaal in enkele ogenschijnlijk onbelangrijke scènes in dit verhaal duidelijk samengevat.

Of Rebis ook zal worden opgepakt door het publiek voor wie het is gemaakt, valt helaas te betwijfelen. In een goedkopere uitgave zou het album in elke reguliere boekhandel bij de afdeling Young Adult ongetwijfeld gretig aftrek vinden. Maar als wat duurdere, luxe uitgave op de schappen van de stripspeciaalzaak waar jongeren toch voornamelijk komen voor de manga-afdeling, dreigt Rebis zijn publiek mis te lopen. En dat is verdomd jammer, want het is een prachtig album. www.9dekunst.nl