Brunhildes Verraad

‘Karolus Magnus’ behandelt een turbulente geschiedenis die zich afspeelt in het westen van Europa. We staan aan het begin van het laatste kwart van de 8e eeuw, meer bepaald de jaren 777 en 778 AD, een gewelddadige periode.
De strip werd vernoemd naar Karel de Grote, een bepalende figuur in het leven van de andere protagonisten in het verhaal.
De ‘Vader van Europa’ is echter niet de enige belangrijke speler en wordt hier allerminst voorgesteld als de ‘ideale vorst’, zoals hij in de biografie 'Vita Karoli Magni' - haast een hagiografie - van Einhard wordt neergezet (geschreven kort na Karolus’ dood op vraag van zijn zoon en opvolger Lodewijk de Vrome). Niettegenstaande zijn onmiskenbare misdaden tegen de menselijkheid (uiteraard in zijn tijd een totaal onbekend begrip) wordt Karolus in het jaar 1165 zelfs heilig verklaard door Barbarossa, de keizer van het Heilige Roomse Rijk. Het gaat hierbij weliswaar om een politieke zet van de keizer, zonder pauselijke goedkeuring. Die twee waren niet bepaald de beste vrienden, een stripwaardig verhaal…
De held van ons verhaal lijkt een zekere Artza D’Ossau te zijn, de ‘Beer van Ossau’, een fictieve figuur en de troonopvolger van Wasconië, op jonge leeftijd door zijn vader als gijzelaar overgeleverd aan Karolus, overigens niet ongebruikelijk in die tijd.
De zeldzame historische bronnen over de periode en de gebeurtenissen laten de nodige ruimte aan creatieve scenaristen om de geschiedenis wat naar hun hand te zetten.
Hiervan maakt scenarist Bartoll gretig gebruik: naast historische figuren en feiten duikt ook de nodige fictie op die het verhaal onmiskenbaar schwung geeft. Verschillende verhaallijnen, altijd een pluspunt, kruisen elkaar regelmatig. Het dwingt de lezer om zijn aandacht erbij te houden…
De belangrijkste historische achtergrond tot het gebeuren, gevormd door de strijd die op dat ogenblik woedt in de moslimwereld, wordt niet vergeten: de Omajjaden dynastie werd in het Midden-Oosten verdreven door de Abbasiden dynastie.
Daarbij weet de belangrijke Omajjaden leider Abd al-Rahman te ontkomen aan zijn vijand, de Abbasiden kalief Al-Mahdi, en hij wordt heerser over ‘Al Andalus’.
Dit is een fikse doorn in het oog van de kalief die via Suleyman (de Abbasidische gouverneur van Zaragoza) de hulp van Karel inroept. Deze gaat graag in op het verzoek, hij ziet onmiddellijk opportuniteiten om (een deel van) het grondgebied aan de overzijde van de Pyreneeën in te lijven…
De veldtocht van Karolus zal uiteindelijk leiden tot de beroemde confrontatie tussen een deel van het terugtrekkende leger van de Frankische koning en de Wasconiërs in de pas van Roncevaux.
Belangrijke nevenfiguren in het verhaal zijn o.a. markgraaf Roelant, zendgraaf Brunhilde (een fictieve Saksische femme fatale), en Marvan Ibn al-Wisigotha (de fictieve ambitieuze Visigotische raadgever van de kalief).
Het scenario van de eerste twee delen is degelijk opgebouwd en de verschillende verhaallijnen staan garant voor spanning en avontuur.
De strip vertoont echter ook tekortkomingen: het hoge verhaalritme komt de geloofwaardigheid van de protagonisten niet ten goede. Het gebrek aan uitwerking van hun karakters doet hen karikaturaal overkomen, niet als levensechte figuren. Het valt mij moeilijk enigszins met hen mee te leven...
Zo zijn o.m. de Wasconische helden Otxoa en Irrubé totaal ongeloofwaardig. Zij zorgen voor wat ‘komische’ noten die louter bestaan uit irrealistisch vocaal en fysisch spierballengerol.
Roelant wordt op erg eenzijdige wijze weergegeven: hij is simpelweg een bruut en vertoont niet de minste kenmerken van een leider, laat staan een goede.
Zelfs Karolus kijkt niet op een bras- en vrijpartij meer of minder en lijkt hier wel een wat losbandig persoon met weinig verantwoordelijkheidsgevoel. De historische nalatenschap van Karel, hoe meedogenloos hij ook was in zijn militaire acties tegen vooral de Saksen, wordt hier geen recht aangedaan. Misschien brengt het derde deel nog een kentering.
De weergave van (vooral) vrouwelijk naakt lijkt enkel ingegeven uit commerciële overwegingen. Mooi getekend, dat wel, maar de naaktscènes brengen geen meerwaarde aan het verhaal (in tegenstelling tot bv. de naaktscènes in de Eleonora-reeks, Bloedkoninginnen, uitgeverij Daedalus). Het bloot is er om het bloot, en heeft hier geen andere functie.
Uiteraard gaat het om bewuste keuzes van de auteurs en/of uitgeverij.
Als men echter de ambitie heeft om een enigszins ‘historische’ strip te maken, wat hier het geval is gezien het weergegeven aantal geschiedkundige feiten, doe je de waarheid toch best niet te veel geweld aan. Anders maak je beter een fictief verhaal, met een beperkt aantal referenties naar historische personen en gebeurtenissen (zie bv. de mooie serie ‘Thracië’).
Een en ander trekt zich ook door tot de tekeningen. Eon is beslist een uitstekende tekenaar, maar de weergave van de hoofden van zijn personages neigt regelmatig naar het karikaturale.
Beide albums beperken zich tot de obligate 48 pagina’s, een achterhaald procédé. Een 10 à 15 pagina’s meer per album hadden een wereld van verschil kunnen maken qua diepgang in het verhaal (of een vierdelige serie, i.p.v. een driedelige). Ik kan hier nogmaals verwijzen naar ‘Thracië’ dat ruim 60 pagina’s/deel bevat.
Samengevat, de eerste 2 delen van de reeks hebben ongetwijfeld kwaliteiten. Spanning staat voorop en de verhaallijnen zijn boeiend, maar het geheel vertoont een manifest gebrek aan diepgang. Het gaat nochtans om een strip voor volwassenen.
Jammer, want alle elementen zijn wel degelijk aanwezig om er een echt hoogstaande strip van te maken. Toch kijk ik uit naar het derde en laatste deel dat de Slag bij Roncevaux (en de dood van Roelant) zal behandelen.
De covers vind ik uitstekend, en dan vooral die van het eerste deel met een schijnbaar getormenteerde Irrubé, met bebloede bijl, in zwaar weer (of is het Karolus? Die verschijnt echter op de cover van het derde, hier nog niet uitgegeven deel).
De inkleuring van het verhaal is opmerkelijk gevarieerd, mede in de hand gewerkt door de kille sfeer in het N (de wat sombere sfeer in en rond Karels verblijf te Paderborn, de regentaferelen in het bergachtige Wasconië) tegenover de weelderige sfeer in het Z (het paleis van de kalief te Bagdad, de omgeving van Zaragoza). Zo is bv. de allereerste, paginagrote tekening van deel I, heel mooi uitgewerkt en ingekleurd, een genot om naar te kijken.
Een score van 3,5/5 lijkt mij correct.