Ulysses & Cyrano

ULYSSES & CYRANO (Servain/ Dorison; Cristau) 2025

Plezier in de keuken

De 'beste kok van Frankrijk' is een kookwedstrijd die Cyrano gewoon is van te winnen. Zijn kip met rivierkreeftjes is dan plots blijkbaar toch wat te oubollig want zijn leerling Gédéon Lecoq gaat met de prijs aan de haal. Dat pikt Cyrano allerminst. Iedereen moet zijn restaurant - Les Trois Lauriers - verlaten en vervolgens steekt hij het in brand.

Parijs, vijftien jaar later, april 1952. De rijke fabrieksbaas Charles Ducerf wordt beschuldigd van collaboratie. Hij verkocht zijn cement aan de Duitsers. Van een fout verleden gesproken. Zijn vrouw Huguette Darcy en zoon Ulysses moeten dan maar in de Bourgogne gaan wonen tot dit schandaal achter de rug is. Ulysses' toekomst is immers al uitgestippeld. Hij moet cum laude slagen voor wiskunde en de cementfabriek overnemen.

Maar onze rijkeluiszoon ontdekt via Cyrano de gastronomie. Het begin van een hechte vriendschap. Op korte tijd wordt het koken een echte passie. Cyrano wil zijn eigen pad kiezen en ook de norse Cyrano vindt zijn levensvreugde terug. Deze culinaire drie sterren strip doet je watertanden. Xavier Dorison (Undertaker, De Wapenmeester, De Beestenburcht) bewijst variatie aan te kunnen en tekenaar Stéphane Servain (Holly Ann) tekent met bezieling. Hij laat ons het verhaal proeven. De recepten achteraan het album heb ik wijselijk aan mijn vrouw gegeven. Smakelijk!

Een toevallige ontmoeting op het platteland, tussen een rijkeluiszoon die door zijn vader verstikt wordt en een doorgedraaide, vereenzaamde kok. Het leidt tot een bijzondere vriendschap.
Door Martijn Douma

Parijs, 1952. De vader van Ulysses Ducerf is schatrijk is geworden dankzij zijn cementfabriek. Maar hij komt onder vuur te liggen: er wordt beweerd dat hij heeft samengewerkt met de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog. Hij stuurt zijn vrouw en zoon naar het platteland van de Bourgogne, om ze in de luwte te houden. Zelf blijft hij in Parijs achter, om te redden wat er te redden valt.

Platteland
Zodoende belandt Ulysses van wereldstad Parijs in een klein dorp. De jongen hoopt dat hij nu onder zijn wiskundelessen kan uitkomen: z’n vader was hem hard aan het pushen om goede cijfers te halen, zodat hij wiskunde kan gaan studeren aan een prestigieuze universiteit. Terwijl zijn interesses juist uitgaan naar de teken- en schilderkunst. Maar helaas, die rust is hem niet gegund: zijn vader heeft een privéleraar geregeld, want zijn zoon moet en zal cum laude slagen. Hij moet immers uiteindelijk de fabriek gaan leiden.

Zonderling
Een ongelukkige val brengt de scholier in contact met Cyrano: een grote, woest ogende zonderling, die als een kluizenaar in het bos woont. De man wordt door het hele dorp met de nek aangekeken. Mensen worden simpelweg kwaad als ze hem zien… Ze halen nog net niet de hooivorken tevoorschijn.

Culinaire ontdekkingsreis
Cyrano zet de gewonde Ulysses een bord stoofpot voor, en dat is het begin van een culinaire ontdekkingstocht. De jongen is namelijk overweldigd door de smaak van het eten dat de woesteling hem heeft voorgeschoteld. Hij blijft terugkomen bij de man, en dringt erop aan dat die hem leert koken. Met de nodige tegenzin stemt hij er uiteindelijk mee in. Samen maken ze Cyrano’s keuken onveilig, en de bossen, om zelf de benodigde ingrediënten te zoeken dan wel te vangen.

Betrapt
Deze hele exercitie is niet zonder risico, want de tiener moet ’s ochtends studeren om ’s middags de lessen van de privéleraar bij te kunnen benen. Hij mag dus ook niet betrapt worden wanneer hij het huis verlaat om naar Cyrano te gaan. Door zijn moeder bijvoorbeeld, of het personeel. En zijn huiswerk mag niet lijden onder het kokkerellen.

Afleiding
Naast het koken is er ook nog afleiding in de vorm van Marie, de dochter van de eigenaresse van het lokale restaurant. Als zij in de buurt is weet Ulysses zich geen houding te geven. Hij leert steeds meer over het verleden van Cyrano. Langzamerhand komt er steeds meer over hem boven tafel. Zoals het feit dat hij een topchef was. En de redenen van zijn bozige gedrag – ook al is zijn levensmotto ‘In voluptate veritas!’: waarheid in plezier.

Hazenpad
Wanneer de kok van het restaurant het hazenpad kiest, schieten Cyrano en Ulysses Marie’s moeder te hulp. Het betekent een nog groter geheim voor de jongen, en voert de druk op hem verder op. Ulysses blijkt talent voor koken te hebben, en schrijft zich in voor een grote kookwedstrijd in Parijs. En dat alles terwijl de datum van het wiskunde-examen steeds dichterbij komt. Deze situatie kan natuurlijk onmogelijk goed blijven gaan…

Tegenpolen
Twee karakters die in veel opzichten tegenpolen zijn, vinden elkaar in een passie voor het koken. De een is een erfgenaam die in een strak keurslijf zit, die de eer van de familie hoog moet houden, terwijl hij eigenlijk niets liever wil dan schilderen. De ander heeft zich opgewerkt en grote successen gekend. hij heeft zijn leven gewijd aan de kookkunst, maar is dusdanig beschadigd geraakt dat hij zich uit het leven heeft teruggetrokken. Door samen in de keuken bezig te zijn, als leerling en meester, ervaart de jongen een gevoel van vrijheid, terwijl de man het plezier in het koken – en het leven – terugvindt.

Schetsmatig
De tekeningen zijn in een losse, dynamische, soms schetsmatige stijl. De gezichtsuitdrukkingen zijn expressief en overtuigend. De indeling en kadrering zijn elke pagina weer anders, aangepast aan de benodigde enscenering. De inkleuring is overwegend met stemmige kleuren, felle zitten er nauwelijks tussen. Dat past goed bij de sfeer. Voor de echte gourmand én de amateurchef: dit album eindigt met de recepten van drie gerechten die in het verhaal voorbij komen.

De auteurs
Xavier Dorison (1972, Parijs) heeft inmiddels een flinke naam als scenarist opgebouwd. Zo schreef hij de vierluiken Long John Silver en Aristophania, het drieluik De Beestenburcht, is hij de vaste schrijver van Undertaker en was hij betrokken bij het recent verschenen oneshote ‘Grendizer’. Fransman Antoine Cristau staat bekend om zijn gastronomische kennis. Hij schreef bovendien de roman ‘Fête et défaites’, die in 2021 gepubliceerd werd. Van tekenaar Stéphane Servain (1970, La Tronche) verschenen in het Nederlands drie delen van De geest van Warren, twee van Holly Ann en losse delen van Siloë en Valstrik Memory.

Heerlijk recept
Ulysses & Cyrano kent meerdere wendingen, die maken dat je je steeds meer betrokken voelt bij het merkwaardige – maar goed klikkende – duo in de keuken. Hun situaties roepen emoties op, en meeleven. Bovendien zijn er veel kleurrijke karakters, en je kunt heerlijk in het verhaal opgaan. Dingen als de sfeer in het dorp en in het landhuis zijn overtuigend neergezet. En de gerechten die door het duo bereid worden komen bijna tot leven. Deze combinatie van factoren levert een heerlijk recept voor een fijn verhaal op.

Beeld je nu een zwaar overdreven Frans accent in, zwaai eens flink met je handen, dan volgt hierbij dit album in een woord: Oelalááá! STriptip recensie...

Ulysses & Cyrano een zondagmiddagstrip. Het is een verhaal dat evengoed een fijne familiefilm had kunnen zijn. Een paar gekwelde zielen, drama, dromen en verlangens, en alles met een zalige gastronomische ondertoon, spelend in de landelijke zaligheid van een typisch Franse streek. Kijk alleen al naar de omslagillustratie van Stéphane Servain (een visser met een koksmuts!) en de lezer nestelt zich op de bank voor een fijn en onbekommerd middagje leesplezier.

Ulysses uit de titel is de tiener Ulysses Ducerf, die in zijn examenjaar zit. Hij is de erfgenaam van de grootste cementfabriek van Frankrijk en moet daarom voluit gaan op zijn examen: minder dan exceptioneel is niet goed genoeg voor zijn strenge vader. Rechtvaardig of niet, vader zit zelf behoorlijk in de penarie en daarom wordt het gezin naar het platteland gebracht: buiten de drukte van de stad kan Ulysses zich beter voorbereiden op later. In het dorpje komt de jongeling de norse en dikbuikige voormalige topkok Cyrano tegen. Zijn levensverhaal is sneu. Ook hij lijkt te zijn vertrokken uit de drukte van de dagdagelijksheid. Er is kortom nogal wat aan de hand in het Bourgondische gehucht.

De twee ontmoeten elkaar en er ontstaat een band. Beetje vreemd is het wel, want zoals de cryptische flaptekst al zegt: de paden van een jonge erfgenaam wiens leven al helemaal vastligt en een epicuristische chef-kok met een roemrijk verleden hadden elkaar nooit mogen kruisen. Maar dan is er buiten het concept van de zondagmiddagstrip gerekend. Uiteraard vindt men er in het dorp wat van en veel gaat in het geniep, maar de lezer ziet toch maar mooi iets ontstaan: Ulysses ontwikkelt een liefde voor koken, al is dat natuurlijk niet de bedoeling.

Het verhaal ontwikkelt zich langs allerlei lijnen: Ulysses twijfelt over zijn toekomst, haalt slechte cijfers, is bezorgd om zijn moeder en ongewild raakt hij ook steeds meer betrokken in de dorpse intriges. We leren over het verleden van Cyrano en snappen hem steeds beter. En dan is er nog een love interest van Ulysses die ook weer voor moeilijkheden zorgt. Ze is namelijk van eenvoudige komaf en zo buitelt het verhaal heerlijk verder.

Ook passend in het verhaal zijn de gesprekken die Cyrano met Ulysses heeft. Cyrano gedraagt zich als een taoïstische meester en debiteert geregeld fraaie levenslessen. Het past allemaal naadloos in de strip die exact het kleurenpalet heeft dat je op basis van het bovenstaande kunt verwachten. Buiten is het onbestemd, in de stad is het somber, maar in de keuken kleurt (en geurt) de strip een en al positiviteit. Als de bezorgde moeder de twee koks eens stiekem beloert, weet ze voldoende: Ulysses is gelukkig. Dat zegt haar genoeg.

Terwijl vaders handel en wandel in de Tweede Wereldoorlog onderwerp van onderzoek is, maakt Ulysses zich niet alleen voor zijn examen op maar ook voor een culinaire wedstrijd voor aspirant-topkoks. Welja. Best bijzonder en veel te snel, als je de vertelde tijd in ogenschouw neemt. Maar ook dit past zo fraai in het geheel, dat het niet uitmaakt, op deze zondagmiddag op de bank. En als alle verhaallijnen dan op een dag bij elkaar komen, stelt de verrassende apotheose bepaald niet teleur.

De tekeningen van Servain zijn niet alleen fraai en stemmig, ook de culinaire hoogstandjes die hij tekent zijn om duimen en vingers bij af te likken, zoals onze Vlaamse collega dan zegt. En terecht, vooral als we ons de onbestemde drolletjes en prakjes herinneren die Blain ons voorschotelde in Alain Passard, de wereld van een meesterchef. Of de kwakgerechten van Aurita Aurelia’s Smakelijk leven. Vergeleken bij die bordjes zijn die van Servain zintuiglijk en smaakvol. En om te bewijzen dat het geen flauwekul is wat daar in de rustieke keuken gebeurt, staan achterin het fraaie album ook nog een aantal recepten vermeld – om zelf de Ulysses of Cyrano uit te hangen.

En zo eindigt de zondagmiddag in majeur, met eieren in wijnsaus en Cyrano’s kip met rivierkreeftjes. Tenminste, bij het vleesetende stripvolk dat zich thuis voelt in de keuken. Uw recensent gaat voor de gestoomde savooiekoolrolletjes met tuinbonen en zuurkoolrisotto. Ideetje van Ulysses.

lysses & Cyrano is een van de opvallendste albums in de nieuwe lichting strips die door Uitgeverij Lauwert over de lezers werd uitgestort. De kaft oogt enorm vrolijk met die zomerse tinten en dat is met de grijze februarilucht waar we nu inzitten een massage voor je oogballen.

Xavier Dorison tekent samen met Antoine Cristau, die in Frankrijk bekendheid geniet als uitgever en culinair kenner, voor het scenario. Het tekenwerk is van de hand van Stéphane Servain die in onze contreien vooral bekendheid geniet door titels als De geest van Warren, Valstrik memory en Siloë. Titels die gemeen hebben dat ze in het Nederlandse taalgebied nooit zijn afgerond.

Het verhaal
Ulysses & Cyrano is een afgerond album. Gelukkig was de uitgeverij zo vriendelijk om een goede flaptekst te leveren.

“Ulysses Ducerf staat op het punt zijn eindexamen te doen. Hij houdt niet zo van wiskunde, maar daar mag hij niet voor terugdeinzen met een schitterende toekomst in het vooruitzicht om op een dag de cementfabriek van de familie over te nemen. Dit was de wens van Ulysses’ vader, maar die is verwikkeld in een aantal ernstige beschuldigingen. Tien jaar geleden zou zijn bedrijf hebben bijgedragen aan de Duitse oorlogsinspanningen. De familie verhuist naar Bourgondië, waar Ulysses een norse, geheimzinnige man ontmoet. Cyrano en de haute cuisine zullen Ulysses’ leven voorgoed veranderen…”

Ulysses & Cyrano
©Lauwert
“Dit culinaire verhaal speelt zich af in het Frankrijk van de bloeiende naoorlogse periode. Het zal je eetlust prikkelen en stelt tegelijkertijd vragen die even noodzakelijk als universeel zijn: Wat is plezier? Waar is voldoening te vinden?… En hoe kan het worden bereikt?”

Ulysses & Cyrano is een smakelijk hapje
Je kunt precies voorspellen hoe dit verhaal verloopt. Ulysses, de zoon van rijke ouders, is voorbestemd voor een bepaalde rol en wordt geleidelijk in een keurslijf gedwongen. Cyrano, de eigenzinnige culinaire kunstenaar, laat hem zien dat het leven ook anders geleefd kan worden. Tegelijkertijd biedt Ulysses Cyrano een kans om uit zijn zelfgekozen isolement te breken.

Als je heel kritisch kijkt naar het verhaal, dan kun je hier en daar wel details opmerken die eigenlijk elke vorm van onderliggend drama uit het verhaal halen. De status van Ulysses en zijn familie komt nooit in gevaar. Dat is niet het punt van deze strip.

Het is een feelgoodverhaal dat alle juiste snaren raakt. Het geeft je dat ene gevoel waar iedereen naar verlangt: iemand ontmoeten die je ziet voor wie je werkelijk bent. Wie droomt daar nu niet van?

(Om het af te maken heeft dit album nog wat recepten die je zelf kunt maken in je keuken.) www.geekster.e