Golden West

Met Golden West trekt Christian Rossi alle registers open. Dat dit hier en daar leidt tot een overdaad voor de lezer, is een klein mankement in een voor het overige bijzonder straf stripalbum. Het levert een westernverhaal op dat op veel vlakken atypisch en opmerkelijk is.

Sommige stripmakers zijn als wijn, ze lijken alleen maar beter te worden met de jaren. Christian Rossi is zonder twijfel zo’n stripmaker. In de jaren ’80 debuteerde de Fransman ook in het Nederlands, met enkele samenwerkingen met Serge Le Tendre. Het drieluik rond Julius Antoine verscheen eerst bij Arboris, waarna de toenmalige uitgeverij Oranje / Blitz het drieluik De Cyclus van de Twee Horizonten vertaalde. Quasi gelijktijdig nam Rossi het tekenwerk over van zijn grote voorbeeld Jean Giraud op diens reeks Jim Cutlass, een western die Giraud initieel zelf tekende op scenario van Jean-Michel Charlier. Rossi was toen al een enorm talent dat de schoenen van Giraud wonderbaarlijk vlot kon vullen in Jim Cutlass. Meteen was Rossi’s naam gemaakt. Na het einde van Jim Cutlass bleven er geregeld one-shots van zijn hand verschijnen, naast langere en kortere reeksen, zoals W.E.S.T. met co-scenaristen Xavier Dorison en Fabien Nury, tussen 2003 en 2011.

Doorheen de jaren schreef Rossi zelf ook geregeld zijn scenario’s, en leek zichzelf daarin, net als bij zijn tekenwerk voortdurend te blijven uitdagen. Zo perfectioneerde hij zijn elegante en gedetailleerde tekeningen steeds verder. Uitgeverij Lauwert heeft zijn werk ondertussen ook ontdekt. In 2024 publiceerden ze al het one-shot De Ballade van Soldaat Odawaa (met Cédric Apikian) en volgde nu Golden West, een western one-shot op eigen scenario.

Dat Rossi een sterke passie voor western-verhalen heeft, blijkt doorheen zijn hele oeuvre. Toch is Golden West verre van een klassieke strip-western. Rossi’s tekenwerk is een sublieme hommage aan grootmeester Giraud. De beste hommage zit in het overtreffen van de meester, en in Golden West komt Rossi daar toch wel heel dicht bij in de buurt. Elke prent is een kunstwerk op zich. Het verhaal van Woan, een Apache die verstoten wordt door zijn gemeenschap en doorheen de jaren alleen door het leven gaat om uiteindelijk terug te keren bij zijn gemeenschap, is een verhaal zonder grote klassieke avonturenplot. Golden West volgt het ritme van zijn leven, en Rossi hoedt zich ervoor om veel regieaanduidingen aan de lezer mee te geven. Die moet mee op zoek gaan en het ritme van Rossi volgen.

Dat het soms moeilijk volgen is welke personages aan zet zijn, is een gevolg van Rossi’s extraverte kleurengebruik, waardoor de zon in de hete westernlandschappen het zicht op de figuren al eens durft te benemen. Maar Rossi pikt nadien de draad telkens weer op en brengt de lezer mee in het verhaal van Woan, en zijn ontmoetingen met een legendarische figuur als Geronimo. Het leven van de Apache staat centraal en Rossi kiest daarbij resoluut voor het standpunt van Woan. In veel eerdere westerns worden de gebeurtenissen steeds vanuit het witte standpunt verteld, wat in Golden West niet het geval is.

Golden West is een overweldigende prestatie. Op elke pagina goochelt Christian Rossi met zijn talent, wat nu en dan tot een overdaad aan pracht kan leiden. Maar finaal is het album toch vooral een fenomenaal bewijs van het meesterschap van de ondertussen 71-jarige Rossi.

Mijn eerste kennismaking met het werk van Christian Rossi was door het doorbladeren van de pagina's van het tweeluik Hera's Glorie. Destijds sprak de tekenstijl me niet direct aan. Tot mijn grote verrassing werd ik enige tijd later, bij het lezen van de one-shot Deadline in samenwerking met Laurent Bollée, werkelijk betoverd door de schoonheid van de illustraties. Eenzelfde gevoel overviel me bij het lezen van Golden West, dat op grafisch vlak werkelijk schitterend is en vaak doet denken aan Deadline.

Naast zijn technische vaardigheid als tekenaar slaagt Rossi erin een authentieke sfeer te creëren die perfect aansluit bij het onderwerp. De warme oker- en bruintinten voeren de lezer zachtjes mee naar het hart van het Apachengebied, doordrenkt met een gevoel van nostalgie. Het rustige tempo verleent het geheel een elegische toon, balancerend tussen melancholie en de schoonheid van een vervlogen tijdperk.

Een ander sterk punt van deze bijna 170 pagina's tellende reis door de Apachencultuur is de grondige research van de auteur. Dit stelt hem in staat een visuele etnografie te presenteren, waarbij hij de lezer meeneemt om de gebruiken, tradities en overtuigingen van verschillende stammen te ontdekken. Het is een waar genoegen om je te laten meeslepen in deze wereld, waar de sfeer volgens mij belangrijker is dan het verhaal zelf.

Hoewel het plot niet onaangenaam is (hoewel sommige tijdsprongen verrassend kunnen zijn), ligt de echte waarde van Golden West in deze culturele onderdompeling.

Opmerkelijk is dat Rossi de valkuil vermijdt om inheemse Amerikanen af te schilderen als 'nobele wilden' die uitsluitend door goede bedoelingen en een nauwe band met de natuur worden gedreven. Dit zou een dubbele belediging zijn. Het feit dat een volk het slachtoffer is geweest van genocide (of etnocide, volgens de VN) betekent niet dat al zijn leden per definitie deugdzaam waren. Het gewicht van het drama dat de inheemse Amerikanen hebben doorgemaakt, leidt er soms toe dat auteurs hen op een simplistische manier idealiseren, wat hen reduceert tot een karikatuur. Dit is hier niet het geval. Integendeel, Rossi verbergt niets van de overtuigingen of handelingen die als belachelijk of moreel onaanvaardbaar kunnen worden beschouwd. De inheemse bevolkingen worden getoond zoals ze waren (voor zover we weten), en dat verdient erkenning. Gemakkelijke sentimenten worden vermeden, en dat is maar goed ook.

Uiteindelijk heeft dit album misschien de pech gehad om vergeleken te worden met Hoka Hey! van Neyef, dat kort daarvoor uitkwam en veel succes had, hoewel de twee werken niet per se veel gemeen hebben (om nog maar te zwijgen van alle andere westernpublicaties van de afgelopen jaren). Als we ze toch zouden vergelijken, zou ik zeggen dat de reis in Golden West meer diepgang heeft en de onderdompeling nog completer is, ondanks een vrij klassiek en misschien wat zwak plot.

Kortom, als je twijfelt om dit prachtige album aan te schaffen, bind dan je mooiste hoofdband om, laat je jeugdige dromen herleven en ontdek met plezier deze grafische en culturele wereld. De reis is het echt waard!