Het kantelpunt

Een detective die wordt omschreven als humoristisch, is vaak noch het ene noch het andere. Bij een detective zoekt de lezer het in de aanleiding, het vorserswerk en de al dan niet verrassende ontknoping; leesarbeid waarbij meedenken wordt gewaardeerd. Als daar grappen en grollen bij worden gehaald, schaadt dat het serieuze onderzoek van de detective én de lezer. Dan is het negen van de tien keer niet relevant wie de schuldige is, bijvoorbeeld. Als we maar gelachen hebben.

Marcie: het kantelpunt van de Franse auteur Cati Baur krijgt beide predikaten opgeplakt en hoewel het een verrassender verhaal is dan het in eerste instantie lijkt, wreekt zich de insteek van Cati Baur, die zowel het scenario als het tekenwerk voor haar rekening nam. Het is zeker komisch, want Marcie geeft daar alle reden toe, maar dan had dat het vertrekpunt moeten zijn.

Marcie is een vrouw van middelbare leeftijd die op haar saaie werk zachtjes naar de uitgang is geduwd. Als bijnavijftiger wil ze zich niet nog eens in de saaiheid onderdompelen en na een gesprek met haar dochter besluit ze het over een andere boeg te gooien. Haar kwaliteit blijkt een heel bijzondere: ze is nogal gemiddeld, onopvallend en in haar optiek ‘vrijwel onzichtbaar’ voor anderen. Saai is het woord niet, maar we zien wat ze bedoelt.

Zo’n setting verdraagt een humoristische toets. Dan wordt het zoiets als: Marcie valt tussen de mensen nauwelijks op. Maar saai is ze allerminst, want de gave om niet op te vallen, gebruikt ze in haar werk als detective. Niemand die haar verdenkt, niemand die haar in de gaten heeft.

Terug naar het verhaal: het kantelpunt uit de titel markeert haar volgende stap. Ze solliciteert bij het detectivebureau van Bernard, die ze overtuigt van haar unieke onopvallendheid. Haar eerste klussen zijn het opsporen van gestolen hondjes. Tot zover zit het humoristische in het onaangepaste van de hoofdpersoon in combinatie met haar werk en dat voldoet. Vreemder wordt het daarna als ze een omvangrijkere klus aanvaardt en die samen met haar dochter aanpakt. Hoewel de twee het leuk hebben en elkaar tegelijkertijd scherp houden, wordt de klus er wat koddig van. Alsof het allemaal niet zo serieus is.

Baur tekent vriendelijk en zacht, in een driestrokengrid dat ruim op de pagina is gezet; met veel wit eromheen. Ze vult de tekstballonnen met een aan elkaar geschreven handschrift dat in de verste verte niet bij een detective past. En toch is het verhaal geslaagd en interessant, want laten we dat hele detective-gedoe los, dan zien we achter die façade een verhaal over een vrouw die de touwtjes in handen neemt, zich van niets of niemand iets aantrekt en doet wat ze graag wil. Haar enthousiasme is aanstekelijk; haar vreemde keuzes zijn wél grappig als je het in die context ziet. Voorbeeld: je excentriek verkleden om niet op te vallen tijdens de opening van een moderne-kunstexpositie is voor een detective wat teveel van het goede; voor een verhaal over de zoektocht naar je ware ik is het hilarisch.

Samengevat is het beter niet te veel acht te slaan op het detective-sausje dat over het verhaal wordt geserveerd. Dat is een leuke bijzaak. Marcie gaat vooral over een vrouw die zichzelf herontdekt en daar alles voor uit de kast haalt. En ach, ze vindt wel eens een gestolen poedel terug. Dat is mooi meegenomen. www.9dekunst.nl

Met het eerste verhaal over Marcie vertaalt Lauwert een eerste album van de Franse Cati Baur naar het Nederlands. Ze observeert de mens vol komisch mededogen en giet het leven van Marcie Bangor in een meeslepend verhaal. Het kantelpunt ligt klaar om ontdekt te worden door een breed publiek.

Er zijn sowieso te weinig verhalen met oudere hoofdpersonages – en zeker indien die personages dan nog eens een vrouw zijn. Stripverhalen zijn helaas geen uitzondering op die regel. Tegelijk verschijnen er in de massa aan nieuwe strips wel gevallen waarin een oudere vrouw de hoofdrol speelt. Gelukkig worden nu en dan dergelijke albums opgepikt voor vertaling, zoals Lauwert nu deed voor het eerste deel van Marcie, een one-shot dat eigenlijk het eerste deel moet worden van een reeks van one-shots over Marcie Bangor.

In Het kantelpunt presenteert Cati Baur op een doorleefde en genuanceerde manier het heel gewone leven van Marcie dat toch net dat tikkeltje specialer blijkt. Marcie zit in een lastige situatie, want ze wordt op een kille manier ontslagen op haar weinig begeesterende werk. Samen met haar tienerdochter maakt ze verder het beste van haar leven. Mocht die droom om te starten in een detectivebureau nu toch eens werkelijkheid kunnen worden. Dan dient zich een aanbieding aan die Marcie in de richting van haar droom duwt, met allerlei opdrachten om verloren huisdieren te zoeken. Het een leidt al snel tot het ander.

Cati Baur is een Franse illustrator en auteur van stripverhalen. Marcie is haar eerste vertaalde werk, maar ze is al heel wat langer actief. In 2007 bracht ze haar eerste stripalbum uit, J’arrête de fumer, als persoonlijk verslag van haar actie om te stoppen met roken. Sindsdien publiceerde ze nog tal van strips en illustreerde ze heel wat boeken. Toch bleef haar naam in het Nederlands onbekend. Tot uitgeverij Lauwert haar album Marcie oppikte.

Grafisch en verhalend is Baur sterk geïnspireerd door Claire Brétecher, een grote naam in Frankrijk die echter door nauwelijks Nederlandse vertalingen ook in grote mate in ons land aan de blik van de stripliefhebbers voorbijgegaan is. In Marcie is ook een opvallende verwantschap te merken met de Britse Posy Simmonds. De combinatie van een scherpe blik op het alledaagse met warme menselijke humor is ook in Marcie aanwezig. Marcie is dan ook veel meer een realistische graphic novel dan een spannend detectiveverhaal. Baur slaagt er op een indrukwekkende manier in om ons als lezer meteen voor Marcie te winnen en haar te willen volgen in haar hobbelige, maar gewoon heel realistische parcours. Ze is geen perfecte stripheldin – gelukkig maar.

Het kantelpunt is een straffe toevoeging aan de catalogus van Lauwert. Hoe Cati Baur al die jaren aan het Nederlandstalige publiek is kunnen ontsnappen, blijft een groot vraagteken. Voor 2027 staat er alleszins een tweede verhaal met Marcie op de planning. Dat lijkt alvast een certitude voor Lauwert om op te nemen in de planning. Marcie is een perfect album voor alle liefhebbers van verhalen over gewone mensen die toch buitengewoon boeiende dingen doen. www. enola.be

Warning! Life begins at 50
De perimenopauze is niet meteen het meest voor de hand liggende onderwerp om te verwerken in een graphic novel. De Franse auteur Cati Baur brengt dit beladen thema in een luchtig detective verhaal. Ze slaagt er in om deze overgangsfase in het leven van een vrouw, waar nog steeds een taboe rond hangt, schalks op papier te zetten. Op een vermakelijke manier laat ze de typische klachten zoals stemmingswissels, opvliegers, slecht slapen en concentratieverlies aan bod komen.
Marcie, 49 en een half, is een alleenstaande moeder die zich om niet op te vallen bij haar tweede naam Caroline laat noemen. Ondanks dat ze zich door haar leeftijd onzichtbaar voelt in de massa, doet ze ook geen moeite om gezien te worden. Haar minder verzorgde uiterlijk oogt nogal flets en banaal. We zouden dit zeker niet veralgemenen naar alle vrouwen van 45+. In het verhaal evolueert ze van grijze muis tot een kleurrijke vrijgevochten vrouw.
Wanneer haar werkgever haar contract niet vernieuwd, verandert haar leven.Ze gaat aan de slag als straatenquêteur. Bepaalde enquêtevragen zetten niet alleen Marcie aan het denken over haar eigen situatie, maar doen ook de lezer reflecteren. Op aanraden van haar dochter gaat ze voor een oude droom. Onder de naam Marcie Bangor solliciteert ze bij een privédetective. Ze leeft op als ze haar eerste bescheiden opdracht, een hondendiefstal, kan oplossen. Tijdens haar speurwerk is ze getuige van de val van een jonge Amerikaanse vrouw uit een flatgebouw. De politie denkt aan zelfmoord, Marcie aan moord of een ongeval. De ouders van het meisje vragen haar de ware reden te achterhalen. Het onderzoek brengt Marcie en haar dochter naar New York. Hier gooit ze de middelmaat van zich af en wordt ze zo waar een hipster. Ze maakt kennis met het werk van de Amerikaanse fotografe Francesca Woodman. Terug in Parijs herleeft Marcie in haar job. Cati Baur geeft hier een wat rare kronkel aan het scenario en de zaak kent een onverwachte afloop.
De eenvoudige klare tekenstijl, doet ons denken aan het werk van de Engelse Posy Simmonds. De volledig op I-pad getekende prenten zijn zeer expressief. De sobere inkleuring past bij het geheel.
Dit feelgood misdaadverhaal is eigenlijk een oproep aan de vrouwen om de ongemakken van de pre-menopauze hun leven niet te laten bepalen, maar hun meest flamboyante mantel uit te halen en waardig de middelbare leeftijd in te stappen. De auteur illustreert dit credo met het inspirerende gedicht, “Warning, when I am old I shall wear purple”, van de bekende Engelse dichteres Jenny Joseph.
Is Marcie dan alleen voor vrouwen? Beslist niet! Het is een uniseksverhaal voor volwassenen. Als man hebben we deze lichte satire met de glimlach gelezen en met de pagina nam het begrip en sympathie voor Marcies situatie toe. Dit verhaal, doorspekt met fijne humor, is zeer herkenbaar en komt per leesbeurt meer binnen.
De enquêtevragen die in de loop van het verhaal gesteld worden, zorgen voor interactie met de lezer. Bijna automatisch projecteer je het gevraagde op je eigen toestand. De universele vraag, “Haalt u voldoening uit wat u doet?”, waarmee het album begint en eindigt laat de lezer mijmerend achter.
Nu Marcie haar kantelpunt achter de rug heeft, zijn we benieuwd welke kant haar leven uitgaat? We kijken uit naar deel 2 van deze trilogie. (HV)
www.sprokkels-en-brokkels.be