Ballade voor Sophie

Een concertpianist blikt terug op zijn leven: Ballade voor Sophie is een muzikale achtbaan van gevoelens en emoties.

Een verbitterde, bejaarde concertpianist kijkt terug op zijn turbulente leven en ontdekt door toedoen van een jonge journaliste dat spijt met zachtheid kan worden bestreden. Ballade voor Sophie is een hoogtepunt, een emotioneel verhaal om voluit van te houden.

Lang durfden stripuitgevers het niet aan om strips te vertalen als die daarvoor al in het Engels waren verschenen. Het risico dat striplezers die al hadden gelezen voordat de Nederlandse vertaling er kwam, was groot. Dikwijls bleken de duurdere Nederlandse vertalingen uiteindelijk onverkoopbaar.

Maar de tijden zijn veranderd. Omdat steeds meer strips in reguliere boekhandels worden verkocht aan nieuwe en nieuwsgierige lezers, gaan stripuitgevers overstag. Vaker verschijnen er strips die het alsnog verdienen om door veel meer mensen gelezen te worden, strips die bovendien een breed publiek aanspreken.

Neem Ballade voor Sophie, een flinke graphic novel die oorspronkelijk in 2020 in het Portugees verscheen en een jaar later in het Engels werd vertaald. De strip van de Portugese scenarist Filipe Melo en de Argentijnse stripmaker Juan Cavia won veel internationale prijzen en werd door de American Library Association bekroond als één van de tien beste graphic novels voor volwassenen. Terecht, het is een schitterend, emotioneel verhaal over Julien Dubois, een gevierd concertpianist die in gesprek met de jonge journaliste Adeline Jourdain terugblikt op zijn bewogen leven.

Sterren van de hemel
Ballade voor Sophie is bij uitstek een strip voor nieuwe lezers. Het is een intrigerend en overzichtelijk verhaal dat je aan de hand neemt, met een mooi evenwicht tussen wat gezegd en wat getoond wordt. Ook de balans tussen verteltijd en vertelde tijd is knap uitgewerkt: soms wordt een jaar in drie plaatjes gevat, even later een halve minuut in vier pagina’s. Alles voelt logisch; het bepaalt de leessnelheid en het belang van de gebeurtenis. Wie terugkijkt op zijn leven ontkomt er nu eenmaal niet aan grote sprongen te maken of juist stil te staan bij heel wezenlijke voorvallen.

De norse Julien Dubois kan erover meepraten. Zijn leven is een aaneenschakeling van hoogte- en dieptepunten. Al op jonge leeftijd wordt hij klaargestoomd concertpianist te worden en hoewel hij goed op weg is, wordt hij voorbijgestreefd door een knul van eenvoudig komaf. Tijdens een concours speelt deze Frédéric Simon de sterren van de hemel, vrij letterlijk, maar wordt – heel raar – toch tweede achter Julien. Die heeft het gekonkel door en dat zit hem dwars. Niet eventjes, maar zijn hele leven lijdt hij eronder dat een ander veel beter is, bovendien iemand die alsnog een prachtige carrière als concertpianist heeft. Julien, een verslavingsgevoelige zenuwpees, gaat daarentegen op de commerciële toer en wordt populair met deuntjes en grote shows. En zo zijn er tal van situaties waar de oude Dubois niet met trots op terugkijkt.

Bittere spijt
De tekeningen van Juan Cavia stralen rust uit, vooral omdat hij zijn pagina’s opzette in drie stroken. Zo kan de lezer iedere bladzijde gemakkelijk overzien, wat helpt bij het overbrengen van stemming. Dat werkt: nog voor je het hebt gelezen, voel je spanning of emotie aankomen door kleurgebruik of camerastandpunten. Door die afgewogen pagina-opmaak valt ook extra goed op hoe knap Cavia zijn karakters uitwerkt. Hij heeft een neus voor het tonen van subtiele emoties. De lezer die goed kijkt wordt beloond.

Ballade voor Sophie gaat over spijt, over hoe een getalenteerde jongeman zijn leven uit handen geeft en er later zelf ook niets aan kan veranderen. Het is sneu dat Adeline pas zo laat met de maestro in contact komt; hun ontroerende gesprekken verlossen hem van zijn ergste bitterheid. Adeline krijgt het voor elkaar om hem beetje bij beetje te ontdooien. De lezer voelt alles precies zo: we zien het in zijn getormenteerde gezicht dat met de jaren hoekiger werd en langzaam ontspant. Daar blijkt wat deze strip alle ballen waard is: de personages zijn zo levensecht, hun gedragingen zo logisch en menselijk dat we steeds gemakkelijker mededogen kunnen opbrengen voor Julien